ผู้นำต้องทำอะไรในทัศนะ Jack Welch (ตอนที่ 1)

ณรงค์ฤทธิ์ ศรีรัตโนภาส
ผู้อำนวยการสำนักที่ปรึกษาร้อยชักสาม
roichaksaam@gmail.com

Jack Welch อดีตประธานบริษัทและประธานเจ้าหน้าที่บริหารบริษัท General Electric เป็นผู้มีชื่อเสียงในด้านการสร้างนวัตกรรมเกี่ยวกับกลยุทธทางการบริหารและกลยุทธแห่งการเป็นผู้นำ ตลอด 40 ปีที่เขาทำงานให้กับ GE และ 20 ปีในตำแหน่งประธานบริษัทและประธานเจ้าหน้าที่บริหารบริษัท เขาเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมการบริหารหลายอย่างใน GE โดยเฉพาะระบบงานที่เป็นแบบราชการในบริษัท นำพาบริษัทประสบผลสำเร็จทางธุรกิจปีแล้วปีเล่าจนสามารถทำให้มูลค่าตลาดของบริษัทเพิ่มขึ้นอีกกว่า 400,000 ล้านดอลล่าร์ซึ่งทำให้ GE กลายเป็นบริษัทที่มีมูลค่าสูงที่สุดในโลก

ชีวิตของ Jack Welch อาจตรงข้ามกับของผู้บริหารในบริษัทชั้นนำของโลกจำนวนหนึ่งที่แต่งงานกับผู้หญิงเพียงคนเดียว แต่ทำงานให้กับบริษัทต่างๆ หลายบริษัท เพราะ Jack Welch แต่งงานกับบริษัทเพียงบริษัทเดียวคือ General Electric แต่ทำงานให้กับผู้หญิงจากที่ต่างๆ หลายคน ภรรยาคนปัจจุบันของเขาคือ Suzy Welch อดีตบรรณาธิการนิตยสาร Harvard Business Review คือผู้หญิงคนที่ 3 ที่เขาทำงานให้

ความจริง Jack Welch เกือบจะลาออกจาก GE ไปอยู่บริษัท International Minerals & Chemicals ที่รัฐอิลลินอยส์ตั้งแต่ปี คศ. 1961 แล้วเนื่องจากไม่ชอบการทำงานแบบระบบราชการที่เข้มงวดใน GE ประกอบกับไม่พอใจที่บริษัทขึ้นเงินเดือนให้เขาเพียง 1,000 ดอลล่าร์เมื่อครบปีแรกของการทำงาน แต่ Reuben Gutoff ผู้บริหารหนุ่มที่มีอาวุโสสูงกว่าเขา 2 ขั้นเล็งเห็นว่าเขาคือทรัพยากรที่มีค่าเกินกว่าที่บริษัทจะสูญเสียได้ จึงพยายามโน้มน้าวจูงใจให้เขาอยู่ต่อเพื่อเปลี่ยนแปลงระบบราชการในบริษัท ซึ่ง Jack Welch ก็ยอมเปลี่ยนใจและอยู่ต่อมาจนเกษียณอายุ

Jack Welch ได้ชื่อว่าเป็นผู้ให้ความสนใจในปัญหาของคนเป็นอย่างมาก เขาถึงกับกล่าวว่า “ธุรกิจเป็นเรื่องเกี่ยวกับคน ความจริงแล้วชีวิตก็เป็นเพียงเรื่องของคนเท่านั้น – ครอบครัว, เพื่อน, ผู้ร่วมงาน, เจ้านาย, ครู, โค้ช, เพื่อนบ้าน ในที่สุดแล้วมันล้วนเป็นเรื่องคนทั้งนั้น” อย่างไรก็ดี ขณะที่ Jack Welch ให้ความสนใจคน เขาก็ถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นผู้ที่ขาดความเห็นอกเห็นใจชนชั้นกลางและชนชั้นผู้ใช้แรงงาน เขาเคยกล่าวอย่างเปิดเผยว่าเขาไม่เคยกังวลเกี่ยวกับช่องว่างระหว่างเงินเดือนของผู้บริหารระดับสูงกับเงินเดือนของคนงานโดยทั่วไป ยิ่งไปกว่านั้นในทุกๆ ปี Jack Welch จะปลดผู้จัดการที่มีผลงานแย่ๆ อยู่ในลำดับ 10% สุดท้ายออก และตบรางวัลแก่ผู้จัดการที่มีผลงานยอดเยี่ยมอีก 20% แรกด้วยเงินโบนัสและหุ้นบริษัทเป็นประจำ

หลังเกษียณอายุในปี คศ. 2001 Jack Welchใช้เวลากว่า 3 ปีเดินทางไปทั่วโลกเพื่อกล่าวปาฐกถาและบรรยายให้กับผู้คนในองค์กรทางธุรกิจกว่า 250,000 คนฟัง พร้อมกับตอบคำถามอีกหลายสิบหัวข้อ หนึ่งในนั้นคือคำถามเกี่ยวกับภาวะผู้นำ โดยเฉพาะคำถามที่ว่า “จริงๆ แล้วผู้นำต้องทำอะไรบ้าง?” และต่อไปนี้คือคำตอบของ Jack Welch ที่เขียนไว้ในหนังสือ Winning ซึ่งรวบรวมเอาคำถามจากบุคคลต่างๆ ที่เขาพูดคุยด้วยมาตอบด้วยประสบการณ์ทางการบริหารกว่า 40 ปีที่ GE

สิ่งที่ผู้นำต้องทำในทัศนะ Jack Welch มีทั้งหมด 8 ข้อ แม้บางครั้งจะเรียกมันว่ากฎ แต่ Jack Welch บอกว่าไม่ใช่กฎ มันเป็นเพียงหนทางที่ถูกต้องที่ใช้ในการนำเท่านั้น

1 ผู้นำต้องยกระดับทีมงานอย่างไม่หยุดหย่อนผ่อนปรน ใช้การพบปะทุกครั้งมาเป็นโอกาสในการประเมินผล สอนงาน และสร้างความเชื่อมั่นในตนเอง

Jack Welch บอกว่าบ่อยครั้งที่ผู้จัดการมักคิดว่าการพัฒนาคนเกิดขึ้นปีละครั้งในช่วงการประเมินผลการปฏิบัติงาน นั่นเป็นความคิดที่ผิดเพราะการพัฒนาคนไม่ใช่ทำกันปีละครั้งตอนประเมินผลการปฏิบัติงาน แต่ต้องทำทุกวันโดยบูรณาการเข้ากับกิจกรรมต่างๆ ประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นในห้องประชุม ในการนำลูกค้าเยี่ยมชมโรงงาน หรือแม้แต่ในระหว่างพักดื่มน้ำชากาแฟ ผู้นำสามารถสังเกต ประเมินผล สอนงานและหาทางพัฒนาทีมงานได้ทั้งนั้น และด้วยความจริงที่ว่าทีมงานที่มีผู้เล่นดีที่สุดมักได้รับชัยชนะ ผู้นำจึงต้องใช้เวลาและพลังงานที่มากที่สุดของตนลงไปใน 3 กิจกรรมดังต่อไปนี้คือ

ก) การประเมินผล – เพื่อให้มั่นใจว่างานมีคนที่เหมาะสมมาทำ สนับสนุนและส่งเสริมคนที่เหมาะกับงานเข้ามาทำงาน ขณะเดียวกันก็เคลื่อนย้ายคนที่ไม่เหมาะกับงานออกไป

ข) การสอนงาน – โดยการชี้แนะ วิพากษ์วิจารณ์ และช่วยเหลือคนให้ปรับปรุงการทำงานในทุกๆ ทาง

ค) การสร้างความเชื่อมั่นตนเอง – เป็นเรื่องที่สำคัญที่สุด ผู้นำต้องกระตุ้นทีมงานให้เกิดความกล้า ต้องคอยดูแล และให้การยอมรับ เมื่อมีความเชื่อมั่นตนเองคนจะกล้าเสี่ยงและบรรลุผลสำเร็จเกินกว่าที่เขาเคยวาดฝันไว้ ความเชื่อมั่นตนเองเป็นเหมือนเชื้อเพลิงขับเคลื่อนทีมงานที่ได้รับชัยชนะ

ในองค์กรทางธุรกิจของเรา ระบบการประเมินผลดูจะเป็นจุดอ่อนที่สำคัญที่สุดประการหนึ่ง เริ่มจากการประเมินผลผู้สมัครงานที่ขาดแคลนทั้งเครื่องมือและความสามารถของผู้ประเมิน ผู้จัดการตามสายงานในองค์กรส่วนใหญ่ไม่เคยหรือแทบไม่เคยเรียนรู้ทักษะในการสัมภาษณ์และคัดเลือกผู้สมัครงานเลย แต่กระนั้นพวกเขาก็ยังนั่งทำหน้าที่นี้กันอยู่แทบทุกวันโดยการคัดเลือกผู้สมัครตามสามัญสำนึกและความพึงพอใจเป็นการส่วนตัวเสียเป็นส่วนใหญ่ เมื่อรับเข้ามาแล้ว สิ่งที่ผู้จัดการของเราคาดหวังก็คือ คนที่เขารับเข้ามาจะต้องทำงานได้ทันทีอย่างที่เขาต้องการโดยลืมนึกไปว่าคนเหล่านั้นก็ต้องการพี่เลี้ยงที่มาช่วยสอนแนะให้พวกเขาเข้าใจและปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมใหม่ด้วยเช่นกัน ส่วนการสร้างความเชื่อมั่นตนเองให้พนักงานนั้น ผู้บริหารของเราจะทำได้ก็ต่อเมื่อลดสไตล์การบริหารงานแบบพ่อบ้านที่คอยจ้ำจี้จ้ำไชให้ลูกๆ ทำอย่างที่พ่ออยากให้ทำ หรือลดสไตล์การบริหารแบบเผด็จการที่ไม่ฟังใครลงเท่านั้น การสร้างความเชื่อมั่นตนเองให้พนักงานจึงจะเป็นไปได้อย่างแท้จริง

2 ผู้นำต้องทำให้มั่นใจว่าคนไม่เพียงแต่มองเห็นวิสัยทัศน์เท่านั้น พวกเขายังทำทุกอย่างที่สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ด้วย

Jack Welch บอกว่าวิสัยทัศน์คืองานที่สำคัญประการหนึ่งของผู้นำ ปัญหาที่พบกันมากคือผู้นำมักสื่อสารวิสัยทัศน์ให้แต่กับเพื่อนร่วมงานที่ใกล้ชิดตนเท่านั้น ด้วยเหตุนี้มันจึงไม่ได้ซึมลึกลงไปสู่ผู้คนที่ทำงานในแนวหน้า บางครั้งการที่พนักงานไม่ทราบวิสัยทัศน์หรือพันธกิจขององค์กรอาจเป็นเพราะไม่มีการสื่อสารที่ดีพอ ดังพอ และบ่อยพอ หรือบางครั้งอาจเป็นเพราะมันไม่เกี่ยวพันกับผลตอบแทนที่พวกเขาได้รับ ด้วยเหตุนี้การที่จะทำให้คนทำงานสอดคล้องกับวิสัยทัศน์ Jack Welch เสนอว่าผู้นำจะต้อง “ควักเงินออกมาให้เขาดู” บอกให้พวกเขารู้ว่าเมื่อพวกเขาทำตามวิสัยทัศน์ที่วางไว้ พวกเขาก็จะได้รับเงินเดือน โบนัส และการยอมรับในรูปแบบอื่นๆ อีกหลายอย่างที่ตามมา

การใช้เงินมากระตุ้นให้คนทำตามวิสัยทัศน์นั้น หากไปถาม Fredrick Herzburg เจ้าของทฤษฎี 2 ปัจจัย Herzburg คงคัดค้านเพราะตามทฤษฎีของ Herzburg นั้นเงินมิใช่ตัวกระตุ้นให้คนทำงาน หากคนไม่เข้าใจวิสัยทัศน์อย่างดีพอ และไม่เห็นด้วยกับวิสัยทัศน์แล้ว ต่อให้เอาเงินมาล่อแค่ไหน คนก็ยังคงไม่มีจิตใจที่อยากจะทำในสิ่งที่ตนไม่เข้าใจหรือไม่เห็นด้วยอยู่ดี ต่อเมื่อคนรับรู้และเห็นด้วยกับวิสัยทัศน์แล้วเท่านั้น เงินอาจมีบทบาทในการทำให้วิสัยทัศน์ได้รับการปฏิบัติอย่างที่ Jack Welch ต้องการก็ได้

สิ่งที่ผู้นำต้องทำอีก 6 ข้อ คงต้องยกยอดไปคุยกันต่อคราวหน้า

Beyond Management School - บริหารนอกตำรา: ผู้นำต้องทำอะไรในทัศนะ Jack Welch (ตอนที่ 2)

22 มีนาคม 2550
(ตีพิมพ์ครั้งแรกในวารสาร “กฎหมายใหม่” ฉบับเดือนเมษายน 2550)